Tuintips

Wat kan je doen in de tuin in de herfst?
door Sophia Botermans

September:

  • Fruit plukken. Wacht tot de eerste vruchten vanzelf gaan vallen en pluk alleen het fruit wat makkelijk loslaat. Dat is rijp.
  • Late aardappels rooien.
  • Veldsla kan nog gezaaid. Het is helemaal winterhard.
  • Je kunt ook nog radijs, winterpostelein, kervel en spinazie zaaien.
  • Het is nu de tijd om knoflook te poten en late sla kan ook nog.
  • Aan het eind van de maand kan je al bollen planten maar je hebt nog de tijd tot Sinterklaas.
  • Lege plekken in de bloementuin kan je nog opvullen met potten met bloemen.
  • Voor coniferen is dit de beste tijd om te planten. Geef veel water na het planten (enkele emmers) en hou ze in de gaten bij droogte.
  • Klimrozen kan je nu al snoeien. Als de plant erg vol zit met dunne, vertakte stengels bewaar je enkele grote, nieuwe scheuten en de rest knip je weg.
  • Maak van geoogste uien een mooie vlecht (met een touwtje als steun) en hang ze op een koele, vorstvrije plek. Laat ze wel eerst goed drogen.
  • Wortelen en bietjes die je voor de winter wilt bewaren kan je ingraven in een kuil in de grond.
  • Ook met aardappels kan dat. Graaf 30 cm grond weg, leg wat turfmolm op de bodem, daar de wortel of knollen op, liefst niet bovenop elkaar. Daaroverheen een laag turfmolm (of stro) en daaroverheen de uitgegraven aarde.
  • Aardappels kan je ook bewaren in jute zakken (Zwarte Pietzak), maar wel vorstvrij.
  • Als je dahlia’s wil overhouden is het slim er nu een labeltje aan te hangen met de kleur.
  • Tomaten kan je groen afplukken en op de vensterbank rood laten worden. (Als ze met deze natte zomer al niet lang zijn overleden aan de tomaten¬ziekte).
  • Het is nu een goede tijd om de buxushaagjes nog eens te knippen. Ook de ligusterheg kan voor de winter ook nog eens geknipt. Hij oogt dan de hele winter netjes.
  • Rabarber kan nu het beste verzet worden.
  • Zet eens een bos kruiden in een glazen vaas. Als u er een paar Oost-Indische kers bloempjes bij zet hebt u een kleurig en geurig boeket.
  • Als u vlinders in de tuin wilt zien is Hemelsleutel een prachtige plant in september. U zult er zeker de Kleine Vos en de Atalantavlinder op aantreffen.
hemelsleutel

Hemelsleutel is geliefde bij vlinders

Oktober:

  • Rabarber kan je ook nu nog verpoten. Met een kluit eraan heb je in het voorjaar weer lekkere, nieuwe oogst.
  • Lavendel en andere geurende kruiden kan je drogen om in het knapperige haardvuur te gooien en zo na te genieten van de zomer
  • Maar je kunt er natuurlijk ook allerlei andere dingen mee doen. Bieslook kan je invriezen in ijsklontbakjes. Van lavas, peterselie en selderij kan je hele stelen met blad invriezen in plastic zakjes. Als je het uit de vriezer gebruikt, knispert het in kleine stukjes uiteen. Lekker makkelijk.
  • Knolbegonia kan niet tegen vorst. Als je ze wil bewaren wip je ze uit de grond en snijd het loof enkele cm.’s boven de knol af. Laat ze even drogen en leg ze in een kistje met turfmolm in een koele, donkere kast. Controleer een keer of ze niet verdrogen.
  • Tulpen en narcissenbollen kan je nu poten. 2x zo diep als de bollen hoog zijn. Verrijk de grond eventueel met compost.
  • Hortensiabloemen drogen. Hang ze ondersteboven boven een verwarming. Dat gaat heel snel.
  • Oogst deze maand de laatste aardappels.
  • Zolang er geen vorst verwacht wordt hoeft u niet al het fruit te plukken.
  • Aan het eind van de maand kan je oude frambozen en bramenranken wegknippen. Ze geven volgend jaar geen oogst meer. Het verschil met jonge bramenscheuten zie je makkelijk. Die zijn frisser groen. Frambozen is wat moeilijker maar als je van boven begint met afknippen zie je al snel of de binnenkant nog leeft. Je ziet dan een groen rondje waar de sapstroom doorheen gaat.
  • Bij spruitkool kan je de onderste losse spruiten beter weghalen zodat de rest beter groeit. Je kan dat losse spul wel eten.
  • Verzamel zaad van uitgebloeide éénjarigen en eventueel van vaste planten.
  • Op leeg gekomen plekken in de bloementuin kan je tweejarigen poten als vingerhoedskruid, stokroos, vergeet-mij-niet, violen, muurbloemen, duizendschoon enz.
  • Aan het eind van de maand wordt het tijd om dahlia’s binnen te halen. Behandel ze hetzelfde als knolbegonia’s. Schrijf de kleur op een labeltje en steek het bij de knol.
  • Maak de aardbeibedden schoon. Zorg dat er wat ruimte tussen de planten zit. De nieuwe planten maken zich nu al klaar voor de volgende oogst dus geef ze wat compost. Als je een nieuw bed wilt kan je nieuwe plantjes nog met een kluit verpoten.
  • Spit afgevallen blad onder, het is weer voeding voor de struiken en planten of gooi ze op de composthoop.
  • Hark afgevallen bladeren van het gazon. Het verstikt het gras. De composthoop wordt er blij van, mits je niet teveel ineens op de hoop gooit. Dan gaat het plakken en schimmelen. Zorg dat er ander groen of kleine takjes tussen zitten.
  • Wacht met het eten van boerenkool en spruiten tot het gevroren heeft. Ze smaken dan beter omdat het zetmeel door de vorst omgezet wordt in suiker.
  • Rode en witte kool kunnen wel wat vorst verdragen maar niet teveel. Als je een vorstvrije schuur hebt kan je ze ondersteboven aan de stronk ophangen. Ze blijven dan best een tijd goed.
  • Wil je eens wat struiken stekken? Voor winterstek is het nu de tijd. Neem potlooddikke takken van ongeveer20 cm., waar je de dunnere top uitgeknipt hebt. Steek ze schuin in een rul geultje in de tuin. Bedek ze voor 2/3 met aarde. Kijk in het voorjaar welke zijn aangeslagen. Waar goed de groei in zit kan je oppotten. Geschikte struiken zijn: forsythia, weigelia, ribes, jasmijn, sneeuwbes, rode, witte en zwarte bes en vlier. Zo kan je ook buxus en rozen stekken
  • Haal de geraniums binnen. Knip ze laag af en geef weinig water. Het best staan ze koel en licht.
Tulpenbollen

Tulpenbollen kunnen de grond in

November:

  • Als het niet vriest, kan je de komende maanden struiken, bomen, vaste planten en rozen planten. Rozen zijn soms lastig. Geef ze een ruim plantgat, goed compost en wat mest. Ze hebben zon, goede voeding en ruimte nodig (het lijken wel mensen).
  • Als je veel aardappelen hebt kan je ze opkuilen of in een juten zak doen en in de kelder zetten. Heb je die niet? Misschien is het een idee om ze via een luik onder de vloer te zetten.
  • Wie witlof zaaide moet ze nu snel opkuilen. Ik deed het in diverse emmers waarbij ik er steeds één warm zette, zodat je steeds nieuwe stronken kon oogsten. Laat de wortels voor het opkuilen enkele weken liggen. Snijdt daarna het loof enkele cm.’s boven de wortelkraag af, kort lange wortels een beetje in en zet ze naast elkaar in de emmer. Huidige soorten hoef je niet meer af te dekken. Zorg wel dat de wortels in aarde staan en maak het niet te nat. Anders rotten ze.
  • Andijvie kan ook wel wat vorst verdragen en als het weer zacht is groeien ze soms nog wat door. Maar stevige vorst is teveel. Je kan ze dan in een koele ruimte nog wel een poosje bewaren.
  • Aan het eind van de maand kan je de druif al snoeien. Zorg dat het in ieder geval voor het eind van het jaar gedaan is.
  • Knolrapen, knolvenkel en knolselderij kan ook nu beter binnengehaald. In een koele ruimte blijven ze nog lang goed. Haal het buitenste loof er wel af. De wortels laten zitten.
  • Als je geen koele ruimte hebt kan je ze ook begraven zoals te lezen is over bietjes en wortelen in september
  • De grond kan ook alweer gespit worden.
  • Heb je nog een oude composthoop of zomaar een hoekje waar je plantenresten neer kieperde? Strooi het maar lekker uit over de border of groentetuin.
  • Laat uitgebloeide bloemen met hun zaad staan voor de wintervogels.
  • Scheur of hak je vaste planten in kleinere stukken. Volgend jaar heb je dan meer en betere pollen. Geef ze wat compost.
  • Rozen kan je nu al snoeien. Kijk op internet hoe het moet. (vroeger mocht je pas in maart snoeien maar de regels zijn versoepeld)
  • Zet zo nodig de tuinmeubels binnen.
  • Heb je veel takken en geen zin ze klein te knippen? Leg ze op een hoop, eventueel met wat blad eroverheen. Dat wordt een mooie overwinterplek voor egels, padden enz.
Rozen

Rozen mogen gesnoeid in november